ՆԵՐՔԻՆ ՀԻՄԵՐՈՒ ԱՄՐԱՊՆԴՈՒՄ

Ամենակարեւոր ծրագիրներէն էին ստեղծումը Սուրբ Տրդատի բաց խորանին, որ կառուցուեցաւ 1500 հաւատացեալներ տեղաւորելու համար՝ Հայաստանի քրիստոնէութիւնը որպէս պետական կրօն ընդունելու 1700-ամեակին, ինչպէս նաեւ Սուրբ Էջմիածնի Մայր Տաճարին վերանորոգումը։ Եօթ տարուան տեւողութեամբ Մայր Տաճարի վերանորոգումը, որ ԻՒՆԷՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայր է, ներառեց կառուցուածքային ամրապնդում, գմբէթին խաչին փոխարինումը եւ վերականգնումը պատերուն վրայի նկարներուն ու որմնանկարներուն, որոնք վնասուած էին ժամանակի պատճառով կամ ծածկուած էին խորհրդային դարաշրջանին քսուած ներկի բազմաթիւ շերտերով։ ԻՒՆԷՍՔՕ-ի հսկողութեան ներքեւ իրականացուող այս ծրագիրը միջազգային համակարգուած ջանք էր, որ միաւորեց տարբեր ծագումներով նուիրատուները եւ աջակիցները։

Միաբանական նոր կացարաններ, գրադարաններ եւ կրթական կեդրոններ, ինչպէս՝ «Վաչէ եւ Թամար Մանուկեան» գրադարանը եւ «Գարեգին Ա.» կրթական կեդրոնը, առաւել հարստացուցին Էջմիածնի հոգեւոր եւ մտաւոր կեանքը։ Բարերարներու առատաձեռնութեամբ, հիմնական նորոգութիւններ վերափոխեցին կարեւոր հաստատութիւններ. ինչպէս՝ «Ալեք եւ Մարի Մանուկեան» գանձատունը, «Խրիմեան» թանգարանը, Հին վեհարանը, «Ռուբէն Սեւակ» թանգարանը եւ ճեմարանականներու համար նախատեսուած արդիւնաւէտ հանրակացարանները։ Այս նախագիծերը, ի միջի այլոց, պիտի ապահովէին, որ Էջմիածինը մնայ սրբազան սրբավայր մը եւ ուսման ու ծառայութեան կենսունակ կեդրոն մը, ինչպէս նաեւ դրական ազդեցութիւն ունենայ կրթութեան եւ կառավարման կարողութիւններուն վրայ։

ՆԵՐՔԻՆ ՀԻՄԵՐՈՒ ԱՄՐԱՊՆԴՈՒՄ

Ֆիզիքական ընդարձակումէն անդին, Նորին Սրբութիւնը աշխատեցաւ զօրացնել եկեղեցական կառավարման ներքին կառոյցները։ Գերագոյն հոգեւոր խորհուրդի կանոնաւոր նիստերու գումարումը թէ՛ Էջմիածնի եւ թէ արտասահմանեան թեմերուն մէջ, զօրացուց միասնութիւնը եւ պատասխանատուութիւնը։ Այլ մասնագիտացուած խորհուրդներ եւ յանձնախումբեր, ինչպէս՝ Միաբանական խորհուրդը, Վերաքննիչ եւ Տարագրման յանձնախումբերը եւ Ճարտարապետական ու Հրատարակչական խորհուրդները, ստեղծուեցան եկեղեցական վարչութիւնը մասնագիտացնելու համար։ Եպիսկոպոսական եւ Եկեղեցական-ներկայացուցչական ժողովներու վերահաստատումը երկար դադարէ մը ետք, նշանաւորեց հաստատութենական մասնակցութեան եւ թափանցիկութեան նոր դարաշրջան մը։

Գահակալութեան առթիւ, իբրեւ Գերագոյն Պատրիարք եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս, Գարեգին Բ.-ը խոստացաւ վերակառուցել Եկեղեցւոյ կրթական եւ հովուական հիմերը, վերակազմակերպելով ճեմարանները, ներմուծելով քահանաներու համար արագացուած վերակազմաւորումի ծրագիրներ եւ ստեղծելով երիտասարդական ծառայութեան եւ քրիստոնէական կրթութեան նոր բաժանմունքներ։ Նպատակ ունենալով գրաւել քահանաներու նոր սերունդ մը, Նորին Սրբութիւնը նայեցաւ հոգեւորական դաստիարակութեան արդի աշխարհի ոսպնեակով։ Իր հսկողութեան տակ, երկու հիմնական ճեմարաններ՝ Գէորգեանը եւ Վազգէնեանը, վերակենդանացուեցան եւ միջազգային համալսարաններու մէջ բարձրագոյն կրթութեան աստիճաններու համար կրթաթոշակներու նոր ներդրում մը մեկնարկեց:

Նորին Սրբութեան առաջնորդութեան ներքեւ, Գէորգեան հոգեւոր ճեմարանը պետական հաւատարմագրում ձեռք բերաւ 2002-ին, լիակատար ճանաչում իբրեւ բարձրագոյն կրթական հաստատութիւն 2005-ին, եւ համապատասխանեցաւ եւրոպական բարձրագոյն կրթութեան չափանիշներուն 2007-ին։ 2016-ին, ճեմարանը իրաւունք ձեռք բերաւ յետհամալսարանական եւ դոկտորական կրթութիւն իրականացնելու, աստուածաբանական կեդրոնի։

Սեւանի Վազգէնեան դպրանոցը նմանապէս զօրացուցած է իր դիրքը՝ առաջարկելով բարձրագոյն մակարդակի դասընթացքներ եւ արտադրելով հոգեւորականներու եւ գիտնականներու նոր սերունդներ։ Նոր կրթական կեդրոններ, ինչպէս Թրփանճեան Աստուածաբանական քոլէճը՝ Հառիճի վանքին մէջ, հիմնադրուած 2012-ին, եւ Գարեգին Ա. կրթական կեդրոնը, բացուած 2018-ին, դարձան կարեւոր վայրեր քահանայից վերապատրաստման եւ մտաւորական փոխանակման համար։ Բացի այդ, Վեհափառ Հայրապետը պիտի հաստատէր, որ բարձր ակադեմական ներուժ ունեցող երիտասարդ հոգեւորականները հնարաւորութիւն ունենան սորվելու բարձր հեղինակութիւն ունեցող հաստատութիւններու մէջ, ինչպիսիք են՝ Օքսֆորտի համալսարանը, Հռոմի Գրիգորեան պապական համալսարանը կամ Լուվէնի համալսարանը Պելժիոյ մէջ, ո՛չ միայն որակեալ կրթութիւն ստանալով, այլ նաեւ տարբեր մշակոյթներու հետ ծանօթանալով։ Աշխարհիկ միջավայրերուն մէջ տեղաւորումներով՝ անոնք աւելի լաւ կրնային տեսնել աշխարհը ժողովրդական տեսանկիւնէն։ Աւելի քան 300 երիտասարդ հոգեւորականներ օգտուած են այս մարզումէն, եւ ներկայիս Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ մէջ ծառայող 54 եպիսկոպոսներէն 41-ը կրթուած եւ ձեռնադրուած են 1999 թուականէն ի վեր։

•շար. 5