ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՀԱՍԱՆԵԼԻՈՒԹԻՒՆ

Բարգաւաճող «Շողակաթ» հեռուստաալիքին զուգահեռ, ներդրումներ կատարուած են Հայ Եկեղեցւոյ պատմական աղբիւրներու, հրատարակութիւններու եւ թուային ծրագրերու մատչելիութիւնը ընդլայնելու համար։ Մայր Աթոռի Հրատարակչական բաժանմունքը, որ մեկնարկած է 2006-ին, դարձած է օտար լեզուներէ թարգմանութիւններու եւ դասական հայերէնի, ինչպէս նաեւ եկեղեցագիտութեան, հայագիտութեան, մեկնաբանութիւններու, քրիստոնէական բարոյագիտութեան եւ ուսուցողական գրքոյկներու հրատարակման կարեւոր հաստատութիւն մը։ 2012-ին, առաջին անգամ ըլլալով, Մայր Աթոռը հրատարակեց Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի «Մատեան ողբերգութեան»ի արդի հայերէն եւ դասական հայերէն հրատարակութիւնները։ Աւելի քան 30 հազար օրինակ վերահրատարակուեցաւ եօթ տարուան ընթացքին։

ԲԱՆԱԿԻ ԵՒ ԲԱՆՏԵՐՈՒ ՀՈԳԵՒՈՐ ՍՊԱՍԱՐԿՈՒԹԻՒՆ

Ինչպէս ամրագրուած է 1995-ի Հայաստանի Սահմանադրութեան մէջ, Զինուած ուժերու հոգեւոր ծառայութիւնը 1997-ին վստահուեցաւ Հայ Եկեղեցւոյ։ 1999-էն սկսեալ բազմաթիւ զօրամասերու գրադարանները հարստացան հոգեւոր գրականութեամբ, ներառեալ՝ Սուրբ Գիրքի օրինակները, «Էջմիածին» պարբերաթերթը, «Քրիստոնեայ Հայաստան» Մայր Աթոռի երկշաբաթեայ թերթը, ինչպէս նաեւ զանազան հոգեւոր գրքոյկներ եւ աղօթագիրքեր։ Զինուորական մատուռներու թիւը շարունակեց աճիլ եւ հոգեւորականներու խումբ մը, որպէս գնդերէցներ, սկսան ծառայել Հայաստանի բանակին մէջ հոգեւոր ծառայութեան կառոյցներէն ներս, ներառեալ՝ ամուսնացած եւ միայնակ քահանաներ եւ սարկաւագներ։ Հայաստանի ուղղիչ հիմնարկներու համար Կաթողիկոսը հիմնեց Բանտերու հոգեւոր տեսչութիւնը։ Այսօր քրէակատարողական հիմնարկներու մէջ գտնուողները կը ստանան հայ հոգեւորականութեան կողմէ կանոնաւոր հոգեւոր սպասարկութիւն։

ՄԱՐԴԱՍԻՐԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹԻՒՆ

Մայր Աթոռի 2008-ին նախաձեռնած «Շինենք հաւատքով» նախաձեռնութեան միջոցով աւելի քան հարիւր բնակարաններ կառուցուած են Հայաստանի կարիքաւոր ընտանիքներու համար, ներառեալ՝ պատերազմէ եւ բնական աղէտներէ տուժածները։ Մայր Աթոռը նաեւ աջակցած է անվճար բժշկական օգնութեան՝ Իզմիրլեան բժշկական կեդրոնի միջոցով, որ լիարժէք գործող հիւանդանոց մըն է, եւ օգնութիւն ցուցաբերած է վիրաւոր զինուորներուն եւ հոգեւորականներուն, ներառեալ՝ զգալի դրամական միջոցներ յատկացնելով արտերկիր ուղարկուածներուն համար վերջոյթներու տեղադրման։ Բանտարկեալներուն եւ անոնց ընտանիքներուն տրամադրուած է նաեւ հովուական եւ նիւթական օգնութիւն։

Ան նաեւ գլխաւորեց կրթական հաստատութիւններու հիմնադրումը. ինչպէս՝ Էջմիածնի Էտուարտ Էօրնէքեան վարժարանը (2009) եւ Երեւանի Գ. Էմինի անուան աւագ դպրոցը (2014), որոնք երկուքն ալ կը խթանեն բարոյական եւ հոգեւոր արժէքներով ներծծուած ակադեմական գերազանցութիւնը։ Մայր Աթոռը նաեւ կը գործարկէ բազմաթիւ գիշերօթիկ դպրոցներ եւ պատանեկան տուներ (Հայորդեաց տուներ) Աշտարակի, Կիւմրիի, Վանաձորի եւ Երեւանի մէջ, ուր աւելի քան 60 հազար կարիքաւոր երեխաներ կրթութիւն եւ խնամք ստացած են։

2014-ին, Վեհափառ Տէրը հիմնեց Մայր Աթոռի Ընկերային ծառայութիւններու գրասենեակը, մեկնարկելով՝ լայնածաւալ մարդասիրական ծրագիրներ, որոնք կ՚աջակցին գաղթականներուն, տարեց սերունդին, տեղահանուած ընտանիքներուն, հաշմանդամութիւն ունեցող անձերու եւ կարիքաւոր երեխաներուն։

Վերջին տասնամեակը յատկանշուեցան յաջորդական եւ պատմական ճգնաժամերով, որոնք փորձութեան ենթարկեցին Հայ Եկեղեցւոյ առաջնորդութիւնը՝ մարդասիրական օգնութեան գործին մէջ էական դեր խաղալու համար։ Հայաստանի մէջ «Քովիտ 19» համաճարակէն եւ 2020-ի Արցախի պատերազմէն ի վեր, Մայր Աթոռի Ընկերային ծառայութիւններու գրասենեակը զգալիօրէն աւելի մեծ թիւով նիւթական օգնութեան ծրագիրներ իրականացուց, քան իր սովորական դրամական օժանդակութեան ծրագիրները՝ խոցելի ընտանիքներուն եւ անհատներուն։

ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՀԱՍԱՆԵԼԻՈՒԹԻՒՆ

Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ եւ հայ ազգի՝ համաշխարհային պատմութեան մէջ եզակի դիրքաւորումով, Վեհափառ Հայրապետը շարունակեց եկեղեցւոյ միջոցով մշակութային դիւանագիտութեան հարուստ աւանդութիւնը։ Իր պաշտօնավարման կարճ տարիներուն ընթացքին, ան կազմակերպեց Յովհաննէս Պօղոս Բ. Պապի աննախադէպ այցը անկախ Հայաստան 2001 թուականի սեպտեմբերի 26-ին։ Էջմիածնի մէջ, Պապը մասնակցեցաւ Հայաստանի մէջ Քրիստոնէութեան պետական կրօն ընդունման 1700-ամեակին նուիրուած տօնակատարութիւններուն եւ Վեհափառ Տէրին հետ ստորագրեց համատեղ հռչակագիր մը՝ դատապարտելով 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնը։ Վատիկանի հետ յարաբերութիւնները պիտի շարունակէին ծաղկիլ Ֆրանսիսքոս Սրբազան Քահանայապետի հետ իմաստալից ներգրաւուածութեամբ, որ նոյնպէս այցելեց Սուրբ Էջմիածին, նաեւ վերջերս՝ Լեւոն ԺԴ. Պապին հետ, Հռոմի  մէջ։

Վեհափառ Տէրը աշխատած է կամուրջներ կառուցել քրիստոնէական դաւանանքներու եւ համաշխարհային հաւատքներու միջեւ։ Իր այցելութիւնները քոյր եկեղեցիներ, հանդիպումները միջազգային ղեկավարներու հետ եւ մասնակցութիւնը համաշխարհային ժողովներուն՝ բարձրացուցած են Հայ Եկեղեցւոյ ձայնը համաշխարհային բեմին վրայ։ 2013-ին ընտրուեցաւ  Համաշխարհային եկեղեցիներու խորհուրդին համանախագահ, իսկ 2019-ին՝ պատուաւոր նախագահ «Կրօնները յանուն խաղաղութեան» միջազգային կազմակերպութեան, որ կը ներկայացնէ աւելի քան 125 երկիրներ։ Բացի աստի, Վեհափառ Հայրապետը աշխատած է Վրաստանի, Միջին Արեւելքի, Ռուսաստանի եւ Արեւմուտքի կրօնական, մշակութային եւ կառավարական հաստատութիւններու պաշտօնեաներուն եւ ներկայացուցիչներուն հետ։

Գարեգին Բ․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը անձամբ ճամբորդած է այն վայրերը, որոնք կը կապեն Հայ Եկեղեցւոյ անցեալը իր ներկայի առաքելութեան հետ եւ կը կերտեն նորոգուած կապեր Մայր Աթոռին։ 2000 եւ 2005 թուականներուն ան այցելեց Սուրբ Երկիր եւ Երուսաղէմի սուրբ վայրերը։ Իր 2001-ի այցելութիւնը դէպի Ջաւախք, Վրաստանի մէջ գտնուող շրջան մը, որ ունի հայ բնակչութեան մեծ թիւ, զինք դարձուց առաջին Հայ Կաթողիկոսը, որ այցելեց աւելի քան մէկ դարու ընթացքին։ Այս մէկը կը ներկայացնէ վճռակամութիւն մը հասնելու ամէն հայ համայնքի, որքան ալ հեռու ըլլան անոնք։ Նոյն տարին, ան ճամբորդեց Տէր Զօր՝ պատուելու համար ցեղասպանութեան զոհերը։ 2007-ին ան այցելեց Իսթանպուլ եւ հրապարակայնօրէն վերահաստատեց ցեղասպանութեան պատմական ճշմարտութիւնը լրագրողներուն առջեւ։

Վեհափառ Տէրը նախաձեռնեց ձեռնարկներ՝ միացնելու համար երիտասարդ հայերը ամբողջ աշխարհի մէջ։ 2001-ին հիմնուեցաւ Հայ երիտասարդներու համաշխարհային միութիւնը (ՀԵՀՄ), որպէսզի երիտասարդ հայերը ներգրաւուին եկեղեցական կեանքին եւ համայնքային ծառայութեան մէջ։ Գործունեայ ըլլալով Հայաստանի, Արցախի եւ սփիւռքի մէջ՝ Ամերիկաներէն, Ասիայէն, Եւրոպայէն մինչեւ Միջին Արեւելք եւ Ռուսաստան, միութիւնը կ՚արտացոլայ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի համաշխարհային հեռանկարը եւ հաւատքը՝ հոգեւորապէս միացեալ հայ ժողովուրդի մը հանդէպ։ Ան առաջնահերթութիւն դարձուցած է մատչելի ըլլալ երիտասարդ մասնագէտներուն եւ եկեղեցական ղեկավարներուն հետ անկեղծ ներգրաւման համար՝ խրախուսելով երկխօսութիւնը համայնքային կարիքներու եւ առաջնահերթութիւններու խորը ըմբռնման համար։

Վեհափառ Հայրապետին առաջնորդող փիլիսոփայութիւնը ձեւաւորած է աւելի քան երեք տասնամեակներու ընթացքին բազմաթիւ նախաձեռնութիւններ, որոնք կը զօրացնեն կապը Եկեղեցւոյ, հայրենիքի եւ համաշխարհային հայ սփիւռքի միջեւ։ Ասիկա տեսիլք մըն է, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին կը դնէ ազգային կեանքի կեդրոնին, ո՛չ թէ որպէս պատմութեան մասունք, այլ որպէս հաւատքի, կրթութեան եւ համայնքի համար գործօն ուժ մը։