Հոգե-մտաւոր

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

«Լոյս եւ խաւար»ի գաղափարականը մարդուն մէջ սկիզբէն իսկ գոյութիւն ունեցած է։ Մարդը մի՛շտ սիրած է «լոյս»ի գաղափարը եւ անոր մասին երգած, նոյնիսկ պաշտած է զայն։ 

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Խորհրդային Միութիւնը որպէս ըմբոստ ու հայրենասէր գրող սկզբնական թիրախ կ՚ընտրէ Յովհաննէս Շիրազն ու Պարոյր Սեւակը, որոնց կը յաջորդեն Սարմէնը, Խաչիկ Դաշտենցը, որոնք իշխանութիւններու կողմէ կ՚որակուին որպէս «յոռետեսական եւ սովետական իրականութիւնը աղաւաղող» գրողներ:

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

«Աստուծոյ զոհը կոտրած հոգին է. կոտրած եւ խոնարհ սիրտը, ո՛վ Աստուած, դուն չես անարգեր». (ՍԱՂՄ. ԾԱ 17)։ Խոնարհութիւնը աստուածահաճոյ առաքինութիւն մըն է, որ մարդս աւելի եւս կը մօտեցնէ Աստուծոյ։

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Խորհրդային Միութեան տարիներուն օտարազգի բազմաթի՜ւ մտաւորականներ ձերբակալելէ եւ Սիպիրի կամ մահապատիժի արժանացնելէ ետք արեւու պէս յստակ էր, որ ուշ կամ կանուխ այդ ճակատագիրին պիտի արժանանան նաեւ որոշ հայ գրողներ՝ որոնք միտքի ազատութիւնն ու իրենց ունեցած գաղափարախօսութիւնները աւելի կը կարեւորէին՝ քան սեփական հանգիստն ու ազատութիւնը:

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

«Բժշկական արուեստի ամենափորձ ճարտարութեամբդ պատճառ ես Դուն անախտ կեանքի, երկնաւոր հզօր թագաւոր, Տէր Յիսուս Քրիստոս, ամենուն Աստուածը, իմանալիներուն եւ տեսանելիներո՛ւն…». (ՆԱՐԵԿ. ԽԳ)։

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Մարդկային կեանքի մէջ կան դժուարութիւններ, որոնք տեսանելի չեն. մարմնի վրայ չեն տեսնուիր, ջերմաչափով չեն չափուիր եւ ազդեցութեան որոշ չափանիշ մը չունին. կը շարունակեն ապրիլ լուռ ու անաղմուկ մարդու ներաշխարհին մէջ:

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

Ստորեւ կը ներկայացնենք շահեկան հատուածներ՝ Գարեգին Պատրիարք Խաչատուրեանի (1951-1961) «Դպրաց դասերուն եւ երգչախումբերուն ուղղուած» մայիս 24, 1953 թուակիր կոնդակէն։

ՄԱՇՏՈՑ ՔՀՆՅ. ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

«Իմաստութիւնը եւ խրատը գիտնալու համար, հանճարին խօսքերը հասկնալու համար…». (ԱՌԱԿ. Ա 2)
Առակաց Գիրքի այս բառերը հիմնաքարն են հայ գրականութեան։ Եւ գրականութիւն ունենալու նախապայմա՛նն է գի՛րը։ Եւ այս տողերը եղան հայ գրականութեան եւ հայ կեանքին «ալֆա»ն եւ «օմեկա»ն՝ սկիզբը եւ վախճանը, մէկ խօսքով՝ ինքնապահպանման եւ ինքնատեւման պատճառը։ 

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Մարդկային կեանքի մէջ յաջողութիւնը ունի գաղտնիք մը. ձախողութիւն. յաջողութիւնը գոյութիւն ունի պարզ այն պատճառով, որ գոյութիւն ունի ձախողութիւնը: Տեղեակ չե՛նք, թէ ո՞վ, ե՞րբ եւ ինչպէ՞ս յաջողեցաւ «ձախողութիւն»ը որպէս բացասական երեւոյթ ներկայացնել հանրութեան՝ շատ անգամ ստանալով նոյնիսկ «պարտութեան» իմաստ, որովհետեւ կը հաւատանք, որ ձախողութիւնը ուրիշ բան չէ՛, եթէ ոչ նոր առիթ դարձեալ սկսելու, սակայն, այս անգամ ա՛լ աւելի խելամիտ ձեւով:

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Շա՜տ նուրբ, սակայն, յստակ տարբերութիւն մը գոյութիւն ունի երգիծագրութեան, երգիծանկարին եւ ծաղրանքին ու հեգնանքին միջեւ։ Երգիծանքը գոյութիւն ունեցող արուեստներու մէջ դժուարագոյնն է, որովհետեւ մարդոց տխրութիւն պատճառելը, ազդելն ու լացնելը շատ աւելի դիւրին է՝ քան լիաբերան խնդացնելն ու զուարճացնելը: