Հոգե-մտաւոր

ՔՐԻՍՏՈՍԻ ԳԵՐԱԳՈՅՆ ՕՐԻՆԱԿԸ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Քրիստոնէական բարոյականը զօրացած է Քրիստոսի գերագոյն անձնազոհութեան օրինակովը։ Ուստի Ան օրէնքին հնազանդելով չէ՛ որ կը քարոզէր, որեւէ շահու ակնկալութիւն Իր տեսութենէն դուրս միայն կրնար գոյութիւն ունեցած ըլլալ, երբ «Ես ձրի պիտի տամ կենաց ջուրի աղբիւրէն», կ՚ըսէ Աստուած, ամէն անոնց՝ որոնք «մաքուր սիրտ» կրելու մտադրութեան մէջ չեն դեդեւիր երկիւղով, որոնք չե՛ն անհաւատիր իր փրկարար կոչումին, եւ որոնք «Պղծութենէ՝ կռապաշտութենէ եւ ստախօսութենէ» կը հրաժարին (ՅԱՅՏ. ԻԱ 6-8)։

ՎԱՐԴԱՆԱՆՑ ԵՒ ՅԱԶԿԵՐՏ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Ե դարուն երկրորդ մասը, շատ ծանր եւ յուզումնալից շրջան մըն է եղած հայ ժողովուրդին համար։
Յազկերտի բռնած քաղաքականութիւնը հայ ժողովուրդին նկատմամբ՝ ձուլել էր զանոնք կրօնքով պարսից հետ։

ՀՐԱՒԷՐԸ ՄԵՐԺՈՂ ԱՆՁԵՐ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Որեւէ հրաւէր քաղաքավարական արարք մըն է, իսկ հրաւէրին ընդառաջել, սիրով ընդունիլ՝ բարեկամական արտայայտութիւն մըն է եւ նաեւ՝ մտերմութեան նշանակ։ Իսկ եթէ բանաւոր պատճառով մը կարելի պիտի չըլլայ ընդառաջել հրաւէրին, պատշաճ կերպով մը պատասխանել՝ կենցաղագիտութեան հա՛րց։

ԱՆՍԿԻԶԲԸ ԵՒ ԱՆՎԱԽՃԱՆԸ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Ամրան պայծառ արեւը վկայ մըն է յաւիտենականութեան։ Այն արեւը՝ որ մարդոց գլխուն վրայ կը փայլի, կը փայլէր աշխարհի սկիզբէն ի վեր, երբ Ադամ եւ Եւա իրենց դրախտային երանութեան մէջ՝ դեռ իրարու երես չէին նայած, շլացան այդ նոյն արեւէն։

ԽԱՂԱՂ ԿԵԱՆՔ ՄԸ ԱՊՐԻԼ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Ներքին խաղաղութիւն ունենալ, ներքին խաղաղութեամբ ապրիլ կեանքը՝ ամենամեծ հարստութիւնն է մարդուս համար։ Արդարեւ, յաճախ կը հարցնեն՝ թէ մարդ եթէ նոյնիսկ կատարելապէս առողջ ըլլայ, մարմնապէս, բայց ներքին խաղաղութիւն չունենայ, կրնա՞յ երջանիկ ըլլալ եւ կրնա՞յ կատարեալ նկատել ինքզի՛նք։

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՉԱՄՈՒՐՃԵԱՆ (ՏԷ­ՐՈ­ՅԵՆՑ. 1801-1888) - Բ -

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Տէ­րո­յենց 1868-ին հրա­տա­րա­կած է «Ի­րա­ւա­խոհ­ներ»ուն Ա. հա­տո­րը՝ ուր քննա­դա­տեց Հ. Յով­սէփ Գա­թըր­ճեա­նի «Հիմ­նա­կան Տար­բե­րու­թիւն» գիր­քը։
Միակ ա­ռա­ջին այլ շա­րու­նա­կե­լի տետ­րով մը պա­տաս­խա­նեց ա­սոր Հ. Յով­սէփ Գա­թըր­ճեան՝ տեղ մը ի հար­կէ ա­նա­չառ պա­տուադ­րու­թեամբ մը ա­նուա­նե­լով Տէ­րո­յեն­ցը «Կա­թո­լիկ Ե­կե­ղե­ցիէն դուրս միա՛կ հա­յը, որ ցարդ մնա­ցած է ան­հա­ւա­սա­րե­լի՝ Հռո­մէա­կան եւ Ա­րե­ւե­լեան Ե­կե­ղե­ցի­նե­րուն պատ­մա­կան հմտու­թիւն­նե­րուն մէջ»։ 

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՉԱՄՈՒՐՃԵԱՆ (ՏԷՐՈՅԵՆՑ. 1801-1888) - Ա -

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

19-րդ դարու բազմահմուտ անձնաւորութիւնը՝ Յովհաննէս Պրուսացի Տէր Կարապետեան Տէրոյենց, ծնած է 1801 օգոստոս 7-ին Պրուսայի մէջ։ Իր նախնական ուսումը ստացաւ Պրուսայի մէջ՝ Գարագոչ Պօղոս եպիսկոպոսի խստակրօն առաջնորդութեան ատեն, ապա երթեւեկելով քաղաքին իտալական հիւպատոսարանը՝ ուսանեցաւ ինքնաշխատութեամբ իտալերէն ալ, ինչպէս քիչ ետքը յունարէն, լատիներէն, գերմաներէն, արաբերէն եւ պարսկերէն՝ յաճախելով հմուտ յոյներու եւ օտար գիտուններու քով։

ՄԵԾԱՀԱՐՈՒՍՏԸ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

«Մեծահարուստ մարդ մը կար, որ բեհեզ եւ ծիրանի հագուստներ կը հագնէր եւ ամէն օր փառաւոր խնջոյք կ՚ընէր» (ՂՈՒԿ. ԺԶ 19)։ Քրիստոս, «մեծահարուստ» մը կը ներկայացնէ այս լակոնական տողերով։ Եւ երբ կը կարդանք այս աւետարանական հատուածը, կը հարցնենք, թէ ինչի՛ մէջ կը կայանայ ճշմարիտ «հարստութիւն»ը, քանի որ Քրիստոսի համաձայն. «մարդուս ստացուածքներուն առատութենէն կախեալ չէ իր կեանքը» (ՂՈՒԿ. ԺԲ 15)։

ՀՈԳԵԿԱՆ ԵՒ ՆԿԱՐԱԳՐԻ ԳԻԾԵՐ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Հիւլէական ուժի գիւտին հեղինակները, կրնա՞ն արդեօք լուծել պարզ հունտի մը բարդ եւ անիմանալի ուժին խորհրդաւոր գործելակերպը, գաղտնիքը, եւ բացատրել, թէ ինչպէ՛ս կը տարբերին հետեւանքները երբ պատճառները նոյն են. լոյսը, հողը եւ ջուրը…։ Հրա՜շք մը՝ որուն պարզաբանութիւնը բաւական դժուար է մարդկային մտքին համար։

ԽՈՆԱՐՀՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՍԷՐ

ՄԱՇ­ՏՈՑ ՔԱ­ՀԱ­ՆԱՅ ԳԱԼ­ՓԱՔ­ՃԵԱՆ

Խոնարհութիւնը առաքինութիւն մըն է, որ կը բխի սէրէն եւ կը տարածուի ամէն կողմ՝ ուր՝ սէր կայ։
Արդարեւ անկեղծ սիրով լեցուն սիրտեր միշտ խոնարհ են, քանի որ կը զգան ուրիշներու զգացումները, եւ ուրիշը կը նկատեն որպէս իրենց «Ես»ին ուրիշ մէկ երեսը։ 

Էջեր