Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան դիմագրաւած մարտահրաւէրներն ու հալածանքները այս շրջանին կը բնորոշեն Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ օրակարգը։ Նուիրապետական աթոռները կը զօրակցին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին, թէեւ ափսոս, որ մանաւանդ եպիսկոպոսաց դասէն ներս յառաջացած պառակտումը առաւել կը բարդացնէ ամէն ինչ՝ բազմապատկելով մտահոգութիւնները։
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը երէկ հանդէս եկաւ վերջին շրջանի հերթական յայտարարութեամբ՝ այս անգամ դիւանապետ Տ. Արշակ արք. Խաչատրեանի բանտարկութեան բերումով։
Հայաստանի Քննչական կոմիտէի շէնքէն ներս Ազգային անվտանգութեան ծառայութիւնը՝ կալանքի պահանջով ձերբակալեց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիւանապետը:
Տ. Արշակ Արք. Խաչատրեան կը բանտարկուի 7 տարուայ վաղեմութեամբ կասկածի մը հետքով: Գործողութիւնը վրայ հասած է, երբ Վեհափառ Հայրապետը կը գտնուի արտասահմանի մէջ:
Երէկ, դէպի Եւրոպա կարճատեւ ուղեւորութեան ծիրէն ներս, Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ընդունուեցաւ Մարսէյլի քաղաքապետ Պենուա Փայայի կողմէ։ Վեհափառ Հայրապետը նախ մեկնեցաւ Ժընեւ, ուր կեցութիւնը տեւեց օր մը։
ՀԵԹՈՒՄ ՔՀՆՅ. ԹԱՐՎԵՐՏԵԱՆ
Սուրբ Եկեղեցւոյ միասնութիւնը՝ իբրեւ առաքելական կարգի հիմնասիւն. «Աստուած երկփեղկութեան հեղինակ չէ, այլ՝ խաղաղութեան»:
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մէջ յաջորդ շաբաթ նախատեսուած եպիսկոպոսաց ժողովին ընդառաջ թափով նախապատրաստական աշխատանք եւ սպասողական վիճակ:
«Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետը ո՛չ միայն Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ գլուխն է, այլեւ հայ ժողովուրդի հաւատքի միասնութեան պահապանը։ Եկեղեցին աստուածահիմն սուրբ մարմին մըն է ու ո՛չ թէ կառոյց մը, որ քաղաքական ճնշումներու կը հպատակի։ Եկեղեցին ոեւէ մէկու գործիքը չէ, ոչ ալ իշխանահաճոյ շահերու սպասարկու»:
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիւանապետ Տ. Արշակ Արք. Խաչատրեանի փաստաբանը՝ Արսէն Բաբայեան երէկ ընկերային ցանցերու վրայ հանդէս եկաւ ուշագրաւ ու կարեւոր գրառումով մը։
Այն արքեպիսկոպոսներն ու եպիսկոպոսները, որոնք այս օրերուն ճկուեցան ապազգային իշխանութիւններու ճնշումներու եւ սեփական մաշկը սակարկութիւններէ փրկելու վախի ներքեւ, կատարեցին հոգեւոր անձնտուութիւն:
Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ դէմ հալածանքներով ու ներքին պառակտումով պայմանաւորուած առկայ ծանր իրավիճակին մէջ կարեւոր նախաձեռնութիւն մը:
Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Սրբազնագոյն Կաթողիկոսի կարգադրութեամբ՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մէջ, յաջորդ շաբաթ՝ 10-12 դեկտեմբերին պիտի գումարուի եպիսկոպոսաց ժողով:
Երէկ, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիւանապետ Տ. Արշակ Արք. Խաչատրեան սարքեց մամլոյ ասուլիս մը։ Մայրավանքէ ներս, «Վաչէ եւ Թամար Մանուկեան» մատենադարանի դահլիճի երդիքին տակ տեղի ունեցաւ մամլոյ ասուլիսը, որու ընթացքին ան խօսեցաւ Հայաստանի Ազգային անվտանգութեան ծառայութեան (ԱԱԾ) եւ իր միջեւ շփումներու մասին։
