Արխիւ
ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ
Ընդհանրապէս հետաքրքրական ու արժէքաւոր են այն յուշագրութիւնները, որոնք չեն սահմանափակուիր լոկ պատմական արձանագրութեամբ, այլ կը բանան մարդու մը ներաշխարհը՝ իր առօրեայ պարզութեան, խստակեաց կեանքին, հոգեւոր խորքին եւ ազգային գիտակցութեան անսպառ ծալքերուն մէջ։
ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ
Ստորեւ, մեր սիրելի ընթերցող բարեկամներուն կը ներկայացնենք Ս. Գրիգոր Տաթեւացիի (աշխարհական անունով՝ Խութլուշահ, 1346-1409) «Ոսկեփորիկ» գիրքէն՝ Քրիստոսի յարութեան հրաշքներու մասին շահեկան եւ հոգեշահ հատուածներ։
ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ
Հայ մտաւորական ու թարգմանիչ Լարենց 1909 թուականին գրած իր հրապարակախօսութիւններէն մէկուն մէջ խօսելով կուսակցութիւններու գործունէութեան մասին՝ կ՚ըսէ. «Այսօրուան հայ կուսակցութիւնները, գոնէ անոնցմէ երեքը, այսպիսի նուիրական աւանդութիւններով օծուած անցեալ մը ունին». («Ձայն հայրենեաց», 1909, Երկրորդ շրջան, 27 նոյեմբեր-10 դեկտեմբեր, թիւ 7 (57), էջ 66)։
ԱՐԱՄ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ
Մօտաւորապէս ամիս մը առաջ յայտնի դարձաւ զարհուրելի պատմութիւն մը. խորթ մայրը պարբերաբար բռնութեան կ՚ենթարկէր՝ շուրջ մէկուկէս տարեկան երեխան եւ նոյնիսկ զայն սպաննելու փորձ կատարած էր (կ՚օգտագործեմ պաշտօնական ձեւակերպումը)։
Այսօր, Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Արարատ Միրզոյեան աշխատանքային այցելութիւն մը կու տայ Պրիւքսէլ։ Պաշտօնական աղբիւրներու հաղորդումներով, ան ժամադրուած է Եւրոմիութեան արտաքին յարաբերութիւններու եւ անվտանգութեան քաղաքականութեան գերագոյն յանձնակատար Քայա Քալասի հետ։
ՅԱԿՈԲ ՏԻՒՆԵԱՅԵԱՆ
14 ապրիլին, 112 տարի առաջ, գարնան գեղեցիկ օր մը աշխարհ կու գար Համօ Սահեանը (Հմայեակ Սահակի Գրիգորեան՝ աւազանի անունով, Լոր գիւղ, Զանգեզուրի գաւառ, Սիւնիքի մարզ, 14 ապրիլ 1914 - Երեւան, 17 յուլիս 1993)՝ երկնատուր բանաստեղծական տաղանդի կրակը սրտին:
Երէկ, Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. արք. Մաշալեան ընդունեց Օրթագիւղի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ թաղային խորհուրդի ատենապետ Սարգիս Չեթինքայան, Իսթանպուլի երեսփոխան Սեւան Սվաճըօղլուն, Շիշլի մարզակումբի վարչութեան ատենապետ Ալէն Պեքպըչաքը եւ յայտնի դերասան ու թատերական գործիչ Պօղոս Չալկըճըօղլուն։
Երէկ, Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. արք. Մաշալեան հիւրընկալեց Պէյօղլուի Ասողիկ դպրաց դասու ներկայացուցիչները՝ գլխաւորութեամբ Տ. Յարութիւն վրդ. Տամատեանի, որուն կ՚ընկերանար նաեւ Տ. Գէորգ աւ. քհնյ. Չնարեան։
Գատըգիւղի ընտանիքը այս շրջանին հանդէս եկած է ողջունելի նախաձեռնութիւնով մը։ Այսպէս, Ս. Թագաւոր եկեղեցւոյ թաղային խորհուրդը եւ Արամեան-Ունճեան վարժարանի տնօրէնութիւնը ձեռնամուխ եղած են՝ թաղէն ներս մանկապատանեկան երգչախումբի մը ստեղծման։
Երէկ, Նոր կիրակիի առթիւ, Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. արք. Մաշալեան նախագահեց Թաքսիմի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ արարողութիւններուն։ Ամեն. Ս. Պատրիարք Հօր նախագահութեամբ, առաւօտեան կանուխ ժամերէն սկսեալ լեցուած էր եկեղեցին, ուր հաւատացեալները մասնակցեցան հոգեպարար արարողութիւններու։
ՍԵՒԱՆ ՍԵՄԷՐՃԵԱՆ
Ժամանակին, վերջին պատերազմներէն դեռ չքայքայուած սփիւռքի մեր գաղութներուն մէջ կազմակերպուած երեւի բոլո՛ր ձեռնարկներուն սկիզբի բացման խօսքերուն, կամ աւարտի սրտի խօսքերուն մէջ «եռանկիւն»ի մը մասին կը խօսուէր անպայման:
ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ
Արեւմտահայ գրող Գրիգոր Զօհրապի այն յօդուածները, որոնք կը վերաբերին կրթութեան, հաւատքի, բարոյականութեան, ուսուցիչի դերին եւ կրթական հարցերուն, չեն սահմանափակուիր իրենց ժամանակին մէջ։ Անոնք կը կազմեն մտահոգութեան շղթայ մը, որուն կեդրոնին մարդն է՝ իր ներքին յենարաններով կամ անոնց փլուզումով։
ՊԻԱՆՔԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ
Պղատոնի խրատը՝ «Սիրամիտ եղէք. որովհետեւ ձեր հանդիպած իւրաքանչիւր անձ, պայքար մը կը մղէ, որուն մասին դուք տեղեակ չէք…», կարծես դարերու խորքէն հասնող մեղմ, բայց հզօր ձայն մըն է, որ կը դպչի մեր սրտի ամենանուրբ լարերուն։
ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ
«Սեռականութիւն»ը կը համակէ մարդկային անձին բոլոր հանգամանքները, անոր մարմինին եւ հոգիին միութեան մէջ։ Ան կը վերաբերի մասնաւորապէս զգացականութեան, սիրելու եւ որդեծնելու կարողութեան եւ աւելի ընդհանուր կերպով՝ ուրիշի հետ հաղորդակցութեան զօդեր հաստատելու ատակութեան։
ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ
Հայ թատերգութեան մեծագոյն ներկայացուցիչներէն, ինչպէս նաեւ գրող եւ արձակագիր Վահրամ Փափազեան Լիբանանի մէջ լոյս տեսնող «Սփիւռք» շաբաթաթերթի 11 յունուար 1962-ի (Դ. տարի, թիւ 1, էջ 1) թիւին մէջ կը հրատարակէ «Պիտի չմեռնինք գաղութներու մէջ» խորագրեալ գրութիւն մը, ուր կը նկարագրէ Վիեթնամի մէջ ապրող Հրաչ Յակոբեան անունով հայորդիին հայ մնալու պայքարը.
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական դրամատան կողմէ թողարկուած, անմահ լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեանի ծննդեան 150-ամեակին ձօնուած յոբելենական յուշադրամներէն օրինակներ հասան Պոլիս՝ Մարթին Գալստեանի բարեհաճ տնօրինութեամբ, ինչ որ համայնքի կրթական կառոյցներու վերարժեւորման առիթ ընձեռեց:
Գումգաբուի մէջ նուիրաբաշխում:
Ամեն. Ս. Պատրիարք Հայրը մատնանշեց լեզուի նշանակութիւնը հաւաքականութիւններու յարատեւութեան տեսանկիւնէն՝ շեշտելով, որ մեծանուն ակադեմիկոսը արմատներու վերադառնալու առումով անփոխարինելի կերպար մըն է:
Երեւանէն քաղաքս փութացած Վահէ Պետրոսեան նուիրական արժէքներէն նմոյշներ յանձնեց ԺԱՄԱՆԱԿ օրաթերթին, Կեդրոնական եւ Սահակեան-Նունեան վարժարաններուն, նաեւ պոլսահայութեան կողմէ յուշապնակ մը ստացաւ ձեռամբ Նորին Ամենապատուութեան:
Պատրիարքարանի երդիքին տակ կազմակերպուած եզակի հաւաքոյթի մասնակիցները անմոռանալի ապրումներ ունեցան՝ յատկանշական այս նախաձեռնութեան առթիւ, որ թրքահայ ազգային-եկեղեցական կեանքէն ներս բացառիկ իմաստ մը վերագրեց Կրկնազատիկին: Լեւոն Էրոյեանի դաշնամուրի նուագները խոր տպաւորութիւն գործեցին բոլորին վրայ՝ ամբողջացնելով երեկոյթին մթնոլորտը:
Պատրաստեց՝ ՎԱՐԱՆԴ ՔՈՐԹՄՈՍԵԱՆ
Միսաք Բտէեան «Հայերը ի՛նչպէս կը կողոպտէին. Մշեցիի մը պարզ պատմութիւնը» վերնագիրին տակ, կը ներկայացնէ, թէ ինչպէս մեծահարուստ հայերը եւ ընդհանրապէս հայերը, ի՜նչ ձեւերով կը կողոպտուէին, ի՜նչ անարդարութիւններու կ՚ենթարկուէին, ի՜նչ դաւաճանութիւններու զոհ կ՚երթային, նոյնիսկ իրենց հայրենակիցներուն կողմէ:
ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ
«Բոլոր ժամանակներուն մէջ ողորմութեամբ ան կը նայի աստուածավախ մարդոց վրայ». (ՂՈՒԿ. Ա 50)։
Նկատի առնենք Սուրբ Մարիամ Աստուածածնի Սուրբ Վախը. (ՂՈՒԿ. Ա 50)։
ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ
Վերջերս ինքզինքը «քաղաքական գործիչ» նկատող մտամոլոր երիտասարդ մը փիլիսոփայելէ ետք այլ երիտասարդի մը՝ կ՚ըսէր. «Ծայրայեղականներուն մի՛ հետեւիր շատ…»։ Այո՛, լսուած խօսք է, որ ամէ՛ն բանի ծայրայեղութիւնը վնաս է. մեծագոյն փիլիսոփաներէն Արիստոտել կ՚ըսէ. «Առաքինութիւնը միջինն է երկու ծայրայեղութիւններու»։
Երէկ, Ֆէրիգիւղի ընտանիքի ներկայացուցիչները ոգեկոչեցին՝ թաղի Մէրամէթճեան վարժարանի բարեյիշատակ հիմնադիր՝ հոգելոյս Զենոբ էֆէնտի Մէրամէթճեանի յիշատակը։