Հոգե-մտաւոր

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

Միակնութեան (monogamie) եւ բազմակնութեան (polygamie) հարցը շատ հետաքրքրական է ամուսնութեան իրողութեան մէջ։ Նկատի ունենալով ամուսնութեան գլխաւոր նպատակը՝ որ է աճեցնել մարդկային սերունդը, այլ եւ ամուսնութեան բնական կողմը՝ արական եւ իգական սեռի փոխադարձ ձգտումը դէպի իրարու, պէտք էր կարծուէր, թէ ամուսնութեան իրողութեան մէջ «բազմակնութիւն»ը աւելի տեղի պիտի ունենար, քան թէ «միակնութիւն»ը. այսինքն՝ աւելի յարմար եւ ձեռնատու պիտի համարուէր այդ երկու նպատակի համար, որ մարդ մը ունենար միեւնոյն ժամանակ մի քանի կին եւ մէկ կին ունենար միեւնոյն ժամանակ մի քանի այր-մարդ։

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Ժամանակակից հասարակութեան մէջ արմատաւորուած է ինքզինք սեփական դիրքէն ու արժանիքէն աւելի վեր ցոյց տալու անսանձ հոգեկան ձգտումը. հիւանդութիւն՝ ձեւանալու այն՝ ինչ որ չեն ու գուցէ երբեք չկարենան ըլլալ:

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

Հնարամտութիւնը ձիրք մը, բարեմասնութիւն մըն է՝ որուն տառացի նշանակութիւնն է. իմաստութեամբ գործել, ուշիմութիւն եւ սրամտութիւն։ Արդարեւ, այս բարեմասնութիւնը, առհասարակ կ՚ենթադրէ «ճարպիկ ըլլալ», այսինքն շիտակ եւ արագ կերպով հարց մը լուծելու կարողութիւն ունենալ։ 

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Կը կարծենք, որ հայ գրականութեան մէջ դժուար է գտնել դէմք մը, որ այնքան բանավէճի ու քննադատութեան առիթ տուած է՝ քան Շահան Շահնուրը, որ թէ՛ անցեալին եւ թէ թերեւս նաեւ այսօր ունեցած է իր կողմնակիցներն ու հակառակորդները։

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

Կարելի՞ է երեւակայել յաւիտենականութեան նշանակութիւնը։ Ընդհանրապէս մարդիկ կ՚ուզեն երիտասարդ մնալ եւ կեանքը անգամ մը եւս ապրիլ։ Բայց յաւիտենական կեանքը միա՛յն դրախտի մէջ կայ։

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Իւրաքանչիւր գաղութ ունի իր պատմութիւնը, իր յիշողութիւնն ու պայքարի ուղին. պատմութիւն՝ որ նաեւ ինքնութեան հիմք կը հանդիսանայ. նոր սերունդը պարտի լաւապէս սերտել այդ պատմութիւնը՝ խորապէս հասկնալու համար իրենց նախահայրերուն զոհողութիւնները:

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

«Ոսկորներս Քեզի համար ծածուկ չէին, երբ ես կազմուեցայ գաղտնապէս, հիւսուած երկրին ընդերքներուն մէջ». (ՍԱՂՄ. ՃԼԹ 15)։
«Դուն տակաւին չձեւաւորուած մայրենի արգանդին մէջ, Ես կը ճանչնայի քեզ։ Դուն տակաւին չելած արգանդէն Ես սրբացուցի քեզ». (ԵՐՄ. Ա 5)։

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Ամիս մը ետք՝ յունիսին դարձեալ պիտի շարունակէ եկեղեցի-պետութիւն հակամարտութիւնը։ Ինչպէս նախապէս ըսինք, այս բոլորը պարզապէս խաբուսիկ զինադադարի շրջան մըն է. այնպէս ինչպէս օձը իր մորթը փոխելով նկարագիրը չի փոխեր, նոյնպէս ալ մարդիկ իրենց դիտաւորութիւնները դիւրութեամբ չեն փոխեր: 

ՄԱՇՏՈՑ ՔԱՀԱՆԱՅ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

Դատողութիւն եւ պատիւ կը նմանին ժամացոյցի, կարելի է ճշգրիտ եւ յարգի ժամացոյցներ ըլլալ՝ բաւ է, որ մարդ տեւական խնամք տանի անոր։ Արդարեւ, ամէն արժէք եթէ անշարժ մնայ՝ չաշխատի եւ չգործէ, որեւէ օգուտ քաղել կրելի չըլլար այդ արժէքէն։

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ

Եթէ շատեր կը շարունակեն հաւատալ, որ ազգովին նահանջի մէջ չենք ու դէպի պայծառ ապագայ կ՚առաջնորդուինք, ապա թող ականջ տան կարեւոր այս հարցման, որ Աստուած գիտէ քանի՜ երրորդ անգամ ըլլալով պատասխանելու դժբախտ «բախտաւորութիւնը կ՚ունենամ. «Հայերէն կարդալ գիտե՞ս…»: