Արխիւ
ԲԺԻՇԿ ՎԱՀԱՆ ԱՐԾՐՈՒՆԻ (1901)
Արեւմտահայերէնի վերածեց՝
ՎԱՐԱՆԴ ՔՈՐԹՄՈՍԵԱՆ
Շատեր կան, որոնց առանց թաս մը արաղի չեն կրնար հացի նստիլ։ Երբ բանը ուղղակի այդ մէկ թասով վերջանար, մենք ըսելու ոչինչ կ՚ունենայինք։ Տէ՛, ի՞նչ ընենք, սովորութիւն է, կ՚ըսէինք, թող խմէ՛, ախորժակը բացուի։
Փարիզի «Նոր Յառաջ» թերթը դեկտեմբերի 2-ի իր թիւով, Ա. Դ. ստորագրութեամբ զօրակցութեան յօդուած մը հրապարակեց՝ արձագանգելով ԺԱՄԱՆԱԿ-ի ահազանգին։ Այս կապակցութեամբ ցուցաբերուած զգայնութեան համար շնորհակալութիւն կը յայտնենք մեր սիրելի պաշտօնակից-բարեկամ, թերթի գլխաւոր խմբագիր Ժիրայր Չոլաքեանին։
«Բոլորս ալ կը հաւատանք, որ այս օրաթերթը տակաւին մեծ դեր ունի խաղալիք՝ իր գաղութի այժմեան ինքնութեան պահպանման կողքին։ Ինքզինք «մահամերձ» կարծող մեր այս օրաթերթին շուրջ ուժն ու տաղանդը չէ, որ պակսած են, այլ իրեն մօտենալու եւ զինք լաւապէս հասկնալու հայ մտքի հասունութիւնը կարծես կորսուած է»:
Գէորգ Պետիկեանի յօդուածը լայն շրջանառութիւն գտած. «Սատանայի ականջը խուլ՝ ԺԱՄԱՆԱԿ-ի բացակայութիւնը տխուր, շա՜տ տխուր պիտի ըլլայ ո՛չ միայն «մերին» Պոլիսին համար, այլ՝ բոլորիս»:
Արեւմտեան Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակ եւ Վատիկանի Ս. Աթոռի մօտ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ մշտական ներկայացուցիչ Տ. Խաժակ Արք. Պարսամեան վերջերս եռօրեայ հովուական այցելութիւն մը տուաւ դէպի Հոլանտա եւ Պելժիա։
Վատիկանի ձայնասփիւռի հայկական բաժինը եւս միացաւ ԺԱՄԱՆԱԿ-ի ի նպաստ սկսած հրապարակումներու արշաւին։ Համապատասխան պաշտօնական կայքէջին վրայ զետեղուեցաւ յատուկ նիւթ մը, որուն համար խորապէս շնորհակալութիւն կը յայտնենք Վատիկանի ձայնասփիւռի հայկական բաժնի գլխաւոր խմբագրին՝ մեր սիրելի պաշտօնակից-բարեկամ Ռոպէր Աթթարեանին։
Հայաստան-Ատրպէյճան սահմանին վրայ կը շարունակեն կրակոցներ հնչել։ Երէկ ուշ երեկոյեան Ատրպէյճանի բանակը հերթական անգամ կրակ բացած է Հայաստանի սահմանի արեւելեան հատուածէն ներս տեղակայուած մարտական դիրքերու վրայ։
ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ
Աշխարհի վրայ գոյութիւն ունեցող մարդկային մեծագոյն արժէքներէն մէկն է նախանձախնդրութիւնը՝ պատուի եւ սրբազան արժէքներու հանդէպ բծախնդրութիւնն ու գիտակցութիւնը, որ մարդուն կու տայ պատկանելիութիւն՝ բնորոշելու համար զինք ուրիշէն: Այդ նախանձախնդրութիւնը պատճառ կ՚ըլլայ արժէքներու գոյատեւման եւ առանց առարկութեան անցեալէն մեզի հասնող ամէ՛ն բան՝ մշակոյթ, լեզու, արուեստ թէ՛ գրականութիւն արգասիքն են նախանձախնդրութեան:
Երեւանի մէջ վերջին օրերուն տեղի ունեցաւ «Հայաստան-Արցախ-սփիւռք» համահայկական 12-րդ մրցանակաբաշխութիւնը։ Այսպէս, Սփիւռքի լաւագոյն խմբագրի անուանակարգին մէջ այս տարի մրցանակի արժանացաւ Պէյրութի «Զարթօնք» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Սեւակ Յակոբեան։
Մինչ Գերմանիոյ վարչապետ Անկելա Մերքել այլեւս հրաժեշտ կու տայ քաղաքական ասպարէզին, երկրէն ներս գործի գլուխ կու գայ նոր իշխանութիւն մը։ Այսպէս, յառաջիկայ շրջանին Գերմանիոյ ղեկը պիտի ստանձնէ համախոհական կառավարութիւն մը, որ պիտի բաղկանայ սոցիալ-դեմոկրատներէն, կանաչներէն եւ ազատ ժողովրդավարականներէն։
Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճօ Պայտըն եւ Ռուսաստանի նախագահ Վլատիմիր Փութին երէկ ունեցան տեսաժողով մը։ Հեռավար դրութեամբ, տեսակապի միջոցաւ զրուցեցին երկու ղեկավարները, որոնց շփումին կը սպասուէր երկար ժամանակէ ի վեր՝ մանաւանդ Ուաշինկթըն-Մոսկուա առանցքին վրայ կուտակուած խնդիրներուն բերումով։
Հայաստանի Հանրապետութեան Արտաքին գործոց նախարարութիւնը երէկ հանդէս եկաւ պաշտօնական յայտարարութիւնով մը։ Երեւան-Պաքու առանցքին վրայ յառաջացած վերջին թիւրիմացութիւններու լոյսին տակ կատարուած հրապարակում մըն է այս մէկը, որուն, ըստ էութեան, տուն տուած է Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի շաբաթավերջի յայտնի յայտարարութիւնը, որով ան «Զանգեզուրի միջանցք»ի բացման համար յստակ ժամկէտ պահանջած էր Հայաստանէն։
Տոհայի մէջ երէկ տեղի ունեցաւ Թուրքիա-Քաթար բարձրագոյն ռազմավարական կոմիտէի 7-րդ ժողովը, որու զուգահեռ երկու երկիրներուն միջեւ ստորագրուեցան շարք մը փաստաթուղթեր, որոնք կը նախատեսեն համագործակցութեան խորացումը։ Հանրապետութեան նախագահ Ռեճեփ Թայյիպ Էրտողան այս առթիւ պաշտօնական այցելութիւն մը տուաւ Տոհա՝ Քաթարի էմիր Շէյխ Թամիմ պին Համատ էլ Սանիի հրաւէրին ընդառաջ։
Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. Արք. Մաշալեան նախընթաց օր հիւրընկալեց Կէտիկփաշայի «Հրանդ Տինք» դպրոցի պատասխանատուները։ Այսպէս, Նորին Ամենապատուութեան ներկայացան Արթօ եւ Դալար Հորոզօղլու ամոլը, որ կը գլխաւորէ կամաւոր հոգաբարձուները, ինչպէս նաեւ տնօրէնուհի Հերիքնազ Աւագեան։
«Մատենա» նոր հորիզոններ կ՚ուրուագծէ Հայաստանի առջեւ՝ բարեփոխումներու խրախուսումով:
Ռուբէն Վարդանեան. «Ստեղծուած իրավիճակը կը պահանջէ մասնագէտ-առաջնորդներու պատրաստութեան ուղղութեամբ նոր որակի եւ մշակոյթի արմատաւորում, ինչ որ պետութեան յառաջընթացին համար անհրաժեշտ է»:
ԱՐԱ ԳՕՉՈՒՆԵԱՆ
Այս օրերուն թրքահայ մամուլի մատնուած վիճակը դարձած է հրատապ օրակարգ։ Պատրիարքական Աթոռը փորձեց այս հարցին վրայ ուշադրութիւն հրաւիրել, շօշափելի քայլով մը յատկացում մըն ալ ըրաւ մամուլին, սակայն, առ այժմ յայտնի չէ համայնքային հաստատութիւններուն վերաբերմունքը։ Լուռ են վարչայինները, որոնք կը տնօրինեն միջոցները։
Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. Արք. Մաշալեան երէկ մէկտեղուեցաւ Օրթագիւղի Թարգմանչաց վարժարանէն խումբ մը աշակերտներու հետ։ Այս առթիւ Ամեն. Ս. Պատրիարք Հայրը ջերմ վերաբերմունք ցոյց տուաւ աշակերտներուն նկատմամբ, որոնք Գումգաբու առաջնորդուած էին դպրոցի տնօրէն Արաս Տելիճէի եւ ուսուցչուհիներէն Թալին Կարիպկիւնի կողմէ:
Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. Արք. Մաշալեան նախընթաց օր ընդունեց Եշիլգիւղի Ս. Ստեփանոս եկեղեցւոյ թաղային խորհուրդի ատենապետ Հապիպ Էօզֆուրունճուն եւ իր գործակից ընկերները։ Ներկայ էր նաեւ հոգեւոր հովիւ Տ. Կորիւն Ա. Քհնյ. Ֆէնէրճեան։
Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. Արք. Մաշալեան նախընթաց օր հիւրընկալեց Թոփգաբուի Ս. Նիկողայոս եկեղեցւոյ թաղային խորհուրդի ատենապետ Շանթ Չաքմաքճըն եւ իր գործակից ընկերները։ Ներկայ էր նաեւ Տ. Յովակիմ Աբեղայ Սերովբեան, որ միեւնոյն ժամանակ այս եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւն է։
Ամենայն Հայոց Տ.Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսը երէկ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մէջ ընդունեց Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան պիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր-Խաչատուրեանը։ Զրոյցի ընթացքին անդրադարձ կատարուեցաւ Հայաստանի եւ Արցախի առջեւ ծառացած մարտահրաւէրներուն։
Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. Արք. Մաշալեան երէկ ընդունեց Թրքահայ ուսուցչաց հիմնարկի վարչութեան ատենապետ Սարգիս Քիւլէկէչն ու փոխ-ատենապետ Լեւոն Եըլտըրըմեանը։ Այս առթիւ անոնք Ամեն. Ս. Պատրիարք Հօր նուիրեցին յայտնի լեզուաբան Յակոբ Մարթաեան-Տիլաչարի «Աթաթիւրքէն յիշատակներ» գիրքէն օրինակ մը։